Een ETF kopen voelt in beleggingsland als een van de veiligere keuzes die je kan maken: breed gespreid, goedkoop en vaak ook nog eens transparant. Maar aan risicovrij doen we niet op de beurs; er zijn genoeg voorbeelden te noemen van aandelen/bedrijven die al (lang) niet meer bestaan.
Hoe zit dat bij ETF’s, als het fonds zelf het loodje legt? Heb je daar wel eens over nagedacht? Ik vroeg fondsaanbieder VanEck hoe zo’n liquidatie, zoals ze dat in jargon noemen, precies verloopt en wat dat voor de doorsnee belegger betekent met als belangrijkste vraag: wat gebeurt er dan met je geld? Ben je dat kwijt onder het mom van risico van het vak, of niet?
"Liquideren doen we niet zomaar"
Dat een ETF na een paar tegenvallende maanden alweer kan worden opgedoekt, is een misvatting. "Als we een nieuwe ETF lanceren, dan is de stelregel dat die tenminste drie tot vijf jaar de tijd krijgt om zich te bewijzen. Vaak zelfs langer", zegt Martijn Rozemuller, CEO Europa bij VanEck.
"Liquideren doen we niet snel", stelt Rozemuller. Het besluit om de stekker eruit te trekken wordt bij VanEck niet van de ene op de andere dag genomen. Een liquidatie wordt volgens de fondsaanbieder ruim van tevoren aangekondigd, juist om te voorkomen dat een belegger overvallen wordt door de sluiting, of delisting, zoals dat zo mooi heet.
Zelf kun je ook altijd even checken of er veel belangstelling voor een ETF is, door op de fondspagina te kijken naar het bedrag onder kopje ‘beheerd vermogen’ of 'assets under management.'
Wat gebeurt er met je geld?
Waar gaat dat beheerd vermogen heen als een ETF wordt opgeheven, is natuurlijk de hamvraag, en nee, je raakt je geld niet kwijt. Een ETF kan niet failliet gaan zoals een bedrijf dat wel kan. De onderliggende aandelen of obligaties zijn juridisch gescheiden van het vermogen van de aanbieder en worden apart bewaard door een custodian. Bij een liquidatie verkoopt de beheerder de onderliggende posities tegen de geldende marktprijzen, en het geld dat dat oplevert, wordt naar rato uitgekeerd aan de aandeelhouders.
VanEck bevestigt dat de belegger tot het moment van delisting gewoon zelf voor verkoop kan kiezen. Doet hij dat niet, dan worden na de delisting de onderliggende beleggingen verkocht en als een soort corporate action uitgekeerd aan de beleggers.
"Persoonlijk zou ik er altijd voor kiezen om te verkopen, omdat je dan de controle houdt en de verkoopopbrengst meteen kan herinvesteren", zegt Rozemuller. Anders gezegd: als je wacht tot delisting en uitkering, dan ben je je geld een paar dagen 'kwijt' vanwege de administratieve afhandeling.
Voorbeelden uit de (harde) praktijk
Concrete sluitingen zijn er bij VanEck gelukkig niet veel, maar je snapt al: niet veel = niet nul. Neem TGET, de wereldwijde aandelen-ETF zonder ESG-insteek. Deze ETF werd jaren geleden gefuseerd met zuster TSWE, omdat beide fondsen min of meer hetzelfde deden, met als enige verschil de ESG-insteek. Toen de ESG-regels strenger werden en ook het gewone fonds ESG-kenmerken moest krijgen, besloot VanEck de twee samen te voegen.
Dit is een categorie sluiting die weinig met falen te maken heeft. Bij de Noord-Amerikaanse aandelen-ETF TNAE lag het anders: dat fonds bleef erg klein en VanEck had met Morningstar Wide Moat (MOAT) al een alternatief in huis met dezelfde Amerikaanse exposure en wél veel groei.
De meest leerzame casus is HAP, de natural resources-ETF die een paar jaar geleden werd gesloten vanwege gebrek aan interesse van beleggers. "Hier hebben we een harde les geleerd", zegt Rozemuller. "Want de exposure die deze ETF bood, werd ongeveer een jaar na sluiting heel populair door de inflatie die toen wereldwijd ontstond. Daar had de ETF zeker van geprofiteerd, dus de les was dat we iets meer geduld hadden moeten hebben."
Is thematisch per definitie kwetsbaarder?
Het ligt voor de hand om te denken dat het met name de thema-ETF's zijn die uit de omloop gehaald worden, maar VanEck geeft geen steun aan het idee dat vooral spitsvondige thema-ETF's sneuvelen.
Een ETF kan wel de deur sluiten, maar nooit met jouw geld ervandoor gaan. Dat maakt het misschien niet minder vervelend als het je favoriete fonds treft, maar wel een stuk minder eng dan het in eerste instantie klinkt. Het enige echte risico van een liquidatie is niet dat je geld verdampt, maar dat je even geen keuze meer hebt over timing en herinvestering. Zorg daarom dat je op de hoogte blijft van het beheerd vermogen van je ETF's, en handel zelf als een sluiting wordt aangekondigd.
Lees ook: Inspelen op de complete AI-keten met deze gloednieuwe ETF